ЙИҒЛАШ ФОЙДАЛИМИ?

Одамларга хос бўлган ҳодиса сифатида йиғлаш чуқур қайғудан тортиб, ўта бахт ва қувончгача бўлган турли ҳис-туйғуларга табиий жавобдир. Йиғлашнинг тиббий фойдалари классик даврданоқ маълум бўлган. Қадимги Юнонистон ва Рим мутафаккирлари ва шифокорлари кўз ёшлари бизни тозаловчи, қуритадиган ва тозалайдиган восита каби ишлайди, деб таъкидлашган. Бугунги психологик фикр, асосан, йиғлашнинг стресс ва ҳиссий оғриқдан халос бўлиш механизми сифатидаги ролини таъкидлаб ўтади. Йиғлаш муҳим хавфсизлик клапанидир, чунки психологлар репрессив кураш деб атайдиган қийин ҳис-туйғуларни сақлаш соғлиғимиз учун ёмон бўлишини таъкидлашган . Тадқиқотлар босқичи репрессив курашни камроқ бардошли  иммунитент тизими, юрак-қон томир касалликлари ва гипертензия, шунингдек, руҳий саломатлик ҳолатлари, жумладан, стресс, ташвиш ва депрессия билан боғлашади. Йиғлаш, шунингдек, яқинлик, ҳамдардлик, дўстлар ва оила қўллаб-қувватлашини рағбатлантириб, муносабатни кучайтиради, дея ёзади Гарвард саломатлик блоги. 

 

Ҳамма кўз ёшлари тенг яратилган эмас. Олимлар кўз ёш таркибини  учта алоҳида тоифага ажратадилар: рефлексли кўз ёшлари, доимий кўз ёшлари ва ҳиссий кўз ёшлари. Биринчи иккита тоифа кўзимиздаги тутун ва чанг каби қолдиқларни олиб ташлаш ва уларни инфекциядан ҳимоя қилиш учун кўзимизни мойлашдек муҳим вазифани бажаради. Уларнинг таркиби 98% сувдан иборат. Бу учинчи тоифа, ҳиссий кўз ёшлар (стресс гормонлари ва бошқа токсинларни тизимимиздан олиб ташлайди), бу соғлиқ учун энг кўп фойда келтиради. Тадқиқотчилар йиғлаш окситоцин ва эндорфин деб аталадиган эндоген опиоидларни чиқаришини аниқладилар. Ушбу кимёвий моддалар жисмоний ва ҳиссий оғриқни енгиллаштиришга ёрдам беради. Ўз навбатида, ҳар доим ўзини яхши ҳис қилиш ва ҳатто жисмоний завқни ҳис қилиш усули сифатида ечим деб йиғлаш тушунилади. «Ғарбий томон» ҳикояси ёки «Титаник» каби классик фильмларни томоша қилган миллионлаб одамлар буни тасдиқлашган.

 

Ўғил болалар ва эркаклар йиғиси.

“Мен биламан, одам йиғламаслиги керак”, – дейилади машҳур қўшиқда. -“Лекин мен бу кўз ёшларни ичимда тутиб туролмайман”. Бу сўзлар ҳиссий ифода билан боғлиқ кўплаб эркаклар туйғуларини  қисқача ифодалайди. Ўғил болаларга ёшлигидан ҳақиқий эркаклар йиғламайди, деб айтилади. Бу ўғил болалар ўсиб-улғайгач, улар ўзларининг ҳис-туйғуларини чуқур ҳис қилишлари ва яқинларидан ҳиссий жиҳатдан узоқлашиши ёки спиртли ичимликлар ёки гиёҳванд моддалар билан ўз-ўзини даволашлари ёки ҳатто ўз жонига қасд қилишларига сабаб бўлиши мумкин. Шунинг учун кўплаб эркаклар ўзларининг ҳис-туйғулари билан қандай боғланишни ўрганишлари керак. 1990 йилларда шоир Роберт Блэй эркаклар семинарларини олиб борди, унда у иштирокчиларга узоқ вақт давомида кўмилган қайғу ва йўқотиш туйғулари билан қандай алоқада бўлишни ва агар керак бўлса, очиқ йиғлашни ўргатди. Бироқ, идеал ҳолда, бундай таълим эрта, уйда ёки мактабда бошланиши керак. Катталар ўғил болалар учун қийин ҳис-туйғулар ҳақида гапиришни хавфсиз қилишлари керак.

 

Маслаҳатлар

Қанчалик қийин бўлмасин, мураккаб ҳис-туйғуларни, шу жумладан, қайғу ва у билан курашишнинг энг яхши усули уларни қучоқлашдир. Агар билсангиз, йиғлашга рухсат бериш жуда муҳим. Агар керак бўлса, вақт ажратинг ва йиғлаш учун хавфсиз жой топинг.

Кўп одамлар қайғу пайтида йиғлашни депрессия билан боғлашади, бу аслида шифо белгиси бўлиши мумкин. Ўғил болалар ва йигитларга йиғлаш яхши эканлигини ўргатиш салбий саломатлик хатти-ҳаракатларини камайтиради ва уларга тўлақонли ҳаёт кечиришга ёрдам беради. Агар йиғлаш кучли ёки назоратсиз бўлиб қолса, баҳолаш ва даволаш учун шифокор ёки руҳий саломатлик мутахассисига мурожаат қилган маъқул.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *