Сўнгги йилларда атроф-муҳит деградациясига қарши курашиш, иқлим ўзгаришига қарши курашиш ва барқарор ривожланишни рағбатлантиришнинг долзарб эҳтиёжи яшил иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш контекстида экологик ва иқлим инқирозларининг олдини олишда ислоҳотларнинг муҳим ролини юзага чиқарди.
Яшил иқтисодиётга ўтиш анъанавий ресурсларни кўп талаб қиладиган ва атроф-муҳитга зарар этказувчи иқтисодий моделлардан барқарор, инклюзив ва экологик тоза амалиётларга парадигма ўзгаришини англатади. Ушбу ўтиш сайёрамиз ва унинг аҳолисининг узоқ муддатли барқарорлиги ва фаровонлигини таъминлаш учун биргаликдаги саъй-ҳаракатлар, инновацион ечимлар ва сиёсат ислоҳотларини талаб қилади.
Сиёсат ислоҳотлари яшил иқтисодиёт контекстида экологик барқарорлик ва иқлим барқарорлигини таъминлашда муҳим рол ўйнайди. Ҳукуматлар, сиёсатчилар ва халқаро ташкилотлар қайта тикланадиган энергия манбаларини рағбатлантириш, иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтириш, энергия самарадорлигини ошириш ва айланма иқтисодиёт амалиётини ривожлантириш бўйича меъёрий-ҳуқуқий базалар, имтиёзлар ва чораларни ўрганмоқда. Инновациялар ва технологик ютуқлар яшил иқтисодиёт шароитида экологик ва иқлим инқирозларининг олдини олишда ҳал қилувчи компонент ҳисобланади. Барқарор технологиялар, ақлли ечимлар, тоза энергия муқобиллари ва табиатга асосланган инновациялар ресурсларни бошқаришда инқилоб қилиш, углерод чиқиндиларини камайтириш, иқлимга мослашиш ва таъсирларни юмшатиш чораларини кучайтириш салоҳиятига эга.
Турли манфаатдор томонларни, шу жумладан маҳаллий ҳамжамиятларни, маҳаллий аҳоли гуруҳларини, бизнес ва нотижорат ташкилотларни қарорлар қабул қилиш жараёнларига, атроф-муҳитга оид ташаббусларни режалаштириш ва амалга оширишга жалб қилиш орқали атроф-муҳитни бошқаришда инклюзивлик, шаффофлик ва жавобгарликни таъминлаш мумкин. Яшил иқтисодиётга ўтиш иқтисодий парадигмаларни қайта белгилаш, барқарор истеъмол ва ишлаб чиқариш моделларини рағбатлантириш ҳамда иқтисодий ўсишни атроф-муҳитнинг деградациясидан ажратишни ўз ичига олади. Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, ижтимоий тенглик ва иқтисодий фаровонликни сиёсатни ишлаб чиқишга интеграциялаш орқали ва бизнес амалиёти, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, иқтисодий ривожланиш ва ижтимоий фаровонлик ўртасидаги мувозанатга эришиш мумкин.
Бобомулла ТАНГАТОВ,
Жиззах политехника институти
доцент вазифасини бажарувчиси.